Özbek Türkçesi Dersi 1

Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 05.01.2021 tarih ve 01:13 saatinde Dil Bilgisi kategorisine yazıldı. Özbek Türkçesi Dersi 1

makale içerik

Diyaloglar

Özbek Türkçesinde Selamlaşmalar

Donald Assalomu alaykum!
Erkin Vaalaykum assalom! Xush kelibsiz! Marhamat, kiring.
Donald Rahmat!
  İkinci Diyalog
Donald Mening ismim Donald. Men Kaliforniyadan keldim.
Erkin Xush kelibsiz! Marhamat, keling. Mening ismim Erkin. Men o’qituvchiman.
Donald Men O’zbek tilini o’rganyapman. Men O’zbekistonda ishlamoqchiman.
  Üçüncü Diyalog
Erkin Yaxshimisiz? Ishlaringiz yaxshimi?
Donald Rahmat! Ishlarim juda yaxshi. Sizning ishlaringiz qanday?
Erkin Mening ishlarim ham yaxshi
  Dördüncü Diyalog
Donald Kechiring. Men Qaytaman.
Erkin Xayr! Yaxshi boring.
Donald Xo’p, xayr! Yaxshi qoling.

Kullanılan Kelimeler

Assalomu alaykum! Esselamun aleyküm!
Vaalaykum Assalom! Ve aleyküm selam!
Xush hoş, iyi
kelibsiz geldiniz
Xush kelibsiz Hoş geldiniz
Marhamat Lütfen
kirmoq girmek
kiring girin
Rahmat Teşekkür ederim
men ben
mening benim
ismim ismim
Kalaforniyadan Kaliforniya'dan
keldim geldim
keling gelin
Erkin Erkin
o’qituvchiman öğretmenim
O’zbek Özbek
o’zbek tilini Özbek dilini
o’rganyapman öğreniyorum
O’zbekistonda Özbekistan'da
ishlamoqchiman çalışmak niyetindeyim
yaxshi iyi
-mi mi
yaxshimi? iyi mi?
yaxshimisiz? iyi misiniz?
ishlaringiz işleriniz
ishlaringiz yaxshimi? işleriniz iyi mi?
ishlarim işlerim
juda çok
sizning sizin
ishlaringiz qanday? işleriniz nasıl?
mening benim
ishlarim ham yaxshi işlerim de iyi
kechiring bağışlayın
qaytaman* gideceğim
xayr hoşça kalın
boring gidin
yaxshi boring iyi gidin (=güle güle)
xo’p tamam
qoling kalın
yaxshi qoling iyi kalın (=hoşça kalın)

*(Qaytaman "Gideceğim / Gidiyorum", veya "Geri döneceğim / Geri dönüyorum")

 

Gramer ve Vokabüler Açıklamaları

Diyalog 1 için

Assalomu Alaykum İslam dünyasında çok yaygın kullanılan bir selamlamadır. Anlamı Allah'ın selamı üzerinize olsun olan Arapça bir selamlamadır ve cevaben daima Vaalaykum Assalom yani Senin de Allah'ın selamı üzerine olsun denilmektedir.

Özbekler'in günün farklı zamanlarında kullandıkları başka selamlamaları da vardır. Bu selamlamalara verilen cevap genellikle aynısıdır.

Selamlama Biçimleri
Xayrli tong! Günaydın! / Hayırlı sabahlar!
Xayrli kun! Tünaydın! / Hayırlı günler!
Xayrli oqshom! İyi akşamlar! / Hayırlı akşamlar!
Xayrli kech! İyi geceler! / Hayırlı geceler!
Yaxshimisiz! İyi misiniz?
Omonmisiz! Güvende misiniz?
Esonmisiz! Esen misiniz?
Salom! Selam

Omonmisiz! çoğunlukla kadınlar tarafından kullanılır.

Diyalog 2 için

Önceki derslerden:

Standart Özbek Türkçesinde hem teklik hem çokluk zamirler vardır:

Zamirler
Teklik   Çokluk  
men ben biz biz
sen sen siz siz
u o ular onlar



İkinci şahıs zamiri sen bir veya daha fazla arkadaşa, akrana veya daha genç olanlara veya aileden olanlara işaret eder. (Çokluk şekli senlar de vardır.) Siz ise daha yaşlı olanlara veya aileden olmayanlara hitap şeklidir ve birden fazla insana işaret eder. (Çokluk şekli sizlar de vardır.)



Üçüncü teklik şahıs zamiri u erkek, kadın ve eşyalar için aynıdır; neye işaret ettiği bağlamdan anlaşılır. (Türkçedeki o ile aynıdır; bu açıklama İngilizce konuşanlar için yapılmış)

Mening ('benim') birinci teklik şahıs men zamirinin iyeliğidir. Teklik ve çokluk iyelik zamirleri:

Zamirler (İyelik)
Teklik   Çokluk  
mening benim bizning bizim
sening senin sizning sizin
uning onun ularning onların

Sonek -man '-(y)Im, -(y)Um', şahıs ifade eder ve bir isim-fiildir. Standart Özbek Türkçesindeki teklik ve çokluk şahıs isim-fiil ekleri:

İsim Çekim Ekleri
Teklik   Çokluk  
-man '-(y)Im, -(y)Um' -miz '(y)Iz, (y)Uz'
-san '-sIn, -sUn' -siz '-sInIz, -sUnUz'
(eksiz) (eksiz) veya '-dIr, -dUr' -lar '-lAr, -dIrlAr, -dUrlAr'


 

Diyalog 3 için

Çokluk eki -lar'dir. İsim köküne eklenir:

Çokluk eki (-lar)
Teklik   Çokluk  
talaba öğrenci talabalar öğrenciler
ish ishlar işler

Özbekler bir kimsenin iyiliğini soracakları zaman genellikle şu ifadeleri kullanırlar: Ishlaringiz qanday? (İşleriniz nasıl?), Ishlaringiz yaxshimi? (İşleriniz iyi mi?). Cevap Yaxshi (İyi), Ishlarim Yaxshi (İşlerim iyi), veya Rahmat (Teşekkürler) olabilir.

Soru eki -midir. Cümleyi soru kalıbına sokmak için yapılacak şey bu eki cümlenin yükleminin sonuna eklemektir.:

 

Soru ekine örnek
U talabami? O öğrenci mi?

Diyalog 4 için

Özbekler birbirinden ayrılırken, genellikle karşılıklı olarak hoşçakal anlamında bir dizi söz söylerler. Bazıları bunlardır:

Xayr! Hoşça kal!
Xayr, Yaxshi boring! Güle güle, iyi gidin!
Ko’rishguncha! Görüşmek üzere!
Uchrashguncha! Görüşmek üzere!
Ertag’acha Yarına kadar!
Tuningiz xayrli bo’lsin! Geceniz hayırlı olsun!

Ayrılma ifadesi Xayr! günün herhangi bir vaktinde kullanılabilir. Xayr, yaxshi qoling! ifadesi bir misafir ya da ayrılmakta olan kimse tarafından kullanılır. Xayr, yakshi boring! ifadesi ev sahibi ya da kalmakta olan kimse tarafından kullanılır.

Özbek Türkçesinde  xo’p sözcüğünün 'iyi', 'pekâlâ', 'anlaştık' ve 'tamam'ı da kapsayan bir çok anlamı vardır.

 

Anahtar Kelimeler : Diyaloglar Özbek,Türkçesinde,Selamlaşmalar Donald Assalomu,alaykum! E..

Pinterest Google News Sitesinde Takip Et Facebook Sayfamızı Takip Et Google Play Kitaplar