İşte donanım kategorisi hakkında detaylı bir makale:

Bilgisayar Donanımı: Temel Bileşenler, İşlevleri ve Evrimi

Bilgisayar Donanımının Temel Taşları: Merkezi İşlem Birimi (CPU) ve Anakart

Bilgisayar donanımı, bir bilgisayar sisteminin fiziksel ve elle tutulur bileşenlerinin tamamını ifade eder. Bu bileşenler, yazılımın çalışmasını sağlayan, veriyi işleyen, depolayan ve girdi/çıktı işlemlerini yöneten karmaşık bir ekosistem oluşturur. Bilgisayar donanımının kalbinde, Merkezi İşlem Birimi (CPU) yer alır. CPU, bilgisayarın "beyni" olarak da adlandırılır ve program talimatlarını yorumlayıp yürütmekten sorumludur. CPU, aritmetik, mantıksal ve kontrol işlemlerini gerçekleştirerek veriyi işler. Günümüzdeki CPU'lar, birden fazla işlemci çekirdeği içerir (örneğin, çift çekirdekli, dört çekirdekli, sekiz çekirdekli işlemciler), bu sayede aynı anda birden fazla görevi paralel olarak yürütebilirler. CPU'nun performansı, çekirdek sayısı, saat hızı (GHz), önbellek boyutu ve mimarisi gibi faktörlere bağlıdır. Saat hızı, CPU'nun saniyede gerçekleştirebileceği işlem sayısını ifade ederken, önbellek boyutu, CPU'nun sık kullanılan verilere daha hızlı erişmesini sağlar. CPU mimarisi ise, CPU'nun tasarımı ve komut setini belirler. Farklı CPU üreticileri (Intel, AMD gibi) farklı mimarilere sahip işlemciler geliştirirler ve bu mimariler, performansı ve enerji verimliliğini etkiler. CPU'nun düzgün çalışması için, bir soğutma sistemine ihtiyacı vardır. CPU'lar çalışırken önemli miktarda ısı üretirler ve bu ısı, performansı düşürebilir ve hatta CPU'ya zarar verebilir. Bu nedenle, CPU'ların üzerine soğutucu bloklar veya sıvı soğutma sistemleri takılır. Anakart, bilgisayarın tüm bileşenlerini birbirine bağlayan ve iletişimlerini sağlayan ana devredir. Anakart üzerinde, CPU soketi, RAM yuvaları, genişleme yuvaları (PCIe), depolama cihazları için bağlantı noktaları (SATA, M.2), USB portları, ses ve ağ kartı gibi çeşitli bileşenler bulunur. Anakart, CPU, RAM, ekran kartı ve diğer bileşenlerin birbiriyle uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar. Farklı anakart modelleri, farklı CPU soketlerine, RAM tiplerine (DDR4, DDR5 gibi) ve genişleme yuvalarına sahip olabilir. Anakartın seçimi, sistemin genel performansı ve yükseltilebilirlik potansiyeli açısından kritik öneme sahiptir. Anakartın yonga seti (chipset), anakartın özelliklerini ve desteklediği teknolojileri belirler. Yonga seti, CPU, RAM ve diğer bileşenler arasındaki iletişimi yönetir ve USB, SATA gibi arayüzleri destekler. Anakartın form faktörü (ATX, Micro-ATX, Mini-ITX gibi), anakartın boyutunu ve kasa içindeki yerleşimini belirler. Daha büyük form faktörüne sahip anakartlar, genellikle daha fazla genişleme yuvası ve bağlantı noktası sunar, ancak daha küçük form faktörüne sahip anakartlar, daha kompakt sistemler için idealdir.

Bellek (RAM), Depolama Birimleri (SSD ve HDD) ve Ekran Kartı

Rastgele Erişimli Bellek (RAM), bilgisayarın geçici depolama alanıdır. RAM, CPU'nun ihtiyaç duyduğu verilere hızlı bir şekilde erişmesini sağlar. Programlar çalışırken ve dosyalar açılırken, veriler RAM'e yüklenir. RAM'in boyutu ve hızı, bilgisayarın genel performansı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Daha fazla RAM, aynı anda daha fazla programın çalışmasını ve daha büyük dosyaların açılmasını sağlar. RAM'in hızı (MHz), RAM'in veri aktarım hızını ifade eder. Daha yüksek hızlı RAM, verilerin daha hızlı bir şekilde okunmasını ve yazılmasını sağlar. RAM'in tipi (DDR4, DDR5 gibi), RAM'in mimarisini ve performansını etkiler. DDR5 RAM, DDR4 RAM'e göre daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sunar. RAM, bilgisayarın "kısa süreli hafızası" olarak düşünülebilir. Bilgisayar kapatıldığında, RAM'deki veriler silinir. Bu nedenle, kalıcı olarak saklanması gereken veriler, depolama birimlerine kaydedilir. Depolama birimleri, verilerin kalıcı olarak saklandığı yerdir. Günümüzde en yaygın kullanılan depolama birimleri, Katı Hal Sürücüleri (SSD) ve Sabit Disk Sürücüleri (HDD)'dir. SSD'ler, verileri flash bellekte saklarlar ve HDD'lere göre çok daha hızlı okuma ve yazma hızlarına sahiptirler. SSD'ler, bilgisayarın açılış süresini, programların yüklenme süresini ve dosya aktarım hızını önemli ölçüde hızlandırır. HDD'ler ise, verileri manyetik diskler üzerinde saklarlar ve SSD'lere göre daha düşük maliyetlidirler. HDD'ler, büyük miktarda veriyi depolamak için idealdirler. SSD'ler ve HDD'lerin kapasitesi (GB veya TB), depolanabilecek veri miktarını ifade eder. SSD'ler genellikle işletim sistemi ve sık kullanılan programlar için kullanılırken, HDD'ler daha çok yedekleme ve arşivleme amaçlı kullanılır. Ekran kartı (GPU), bilgisayarın ekranında görüntüleri oluşturmak ve görüntülemekten sorumludur. Ekran kartı, CPU'dan gelen verileri işleyerek monitöre aktarılacak pikselleri oluşturur. Oyunlar, video düzenleme ve 3D modelleme gibi grafik yoğun uygulamalar, güçlü bir ekran kartı gerektirir. Ekran kartının performansı, GPU'nun işlemci hızı, bellek boyutu (VRAM) ve mimarisi gibi faktörlere bağlıdır. Ekran kartı üreticileri (NVIDIA, AMD gibi) farklı mimarilere sahip ekran kartları geliştirirler ve bu mimariler, performansı ve enerji verimliliğini etkiler. Ekran kartı, bilgisayarın oyun performansını, video düzenleme yeteneklerini ve genel grafik performansını önemli ölçüde etkiler. Ekran kartı, CPU gibi, çalışırken önemli miktarda ısı üretir ve bu nedenle, genellikle bir soğutma sistemine sahiptir.