Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 31.05.2020 tarihinde Edebiyat kategorisine yazıldı. Tanzimat Dönemi Islahatları (1839-1876)

makale içerik

1839’da II. Mahmut ölmüş yerine oğlu Abdülmecit Padişah olmuştu. Babasının başlattığı ıslahatlara devam etmek, Avrupa devletlerinin güvenini kazanarak düzenlemeler yapmak istiyordu. Hariciye Nazırı (Dış işleri Bakanı) Mustafa Reşit Paşa’yı görevlendirdi. II. Mahmut zamanında tesbit edilmiş olan bir ıslahat programı hazırlandı. M. Reşit Paşa padişah fermanı şeklinde hazırladığı bu programı Gülhane parkında okudu. (3 Kasım 1839)

Tanzimat Dönemi Islahatları ‘nda köklü ıslahatlar yapılarak devlet güçlendirilmek istenmiştir.

Amacı:

Devleti güçlendirmek
Mısır ve boğazlar sorununun çözümünde Avrupa’nın desteğini sağlamak
Avrupa devletlerinin iç işlerimize karışmalarını önlemek.
Fermanda Yer alan görüşler
1. Bütün vatandaşların can, mal ve namus güvenliği sağlanması

2. Herkesten gelirine göre ve düzenli vergi alınması

3. Kanun önünde herkesin eşit sayılması

4. Hiç kimsenin yargılanmadan cezalandırılmaması

5. Rüşvet ve iltimasın kaldırılması

6. Askere alma ve terhis işlerinin yeniden düzenlenmesi

7. Herkesin mal ve mülke sahip olabilmesi, bunları miras bırakabilmesi

8. Müsadere usulünün tamamen kaldırılması

Tanzimat fermanı bir anayasa değildi. Ancak anayasalı döneme geçmede ilk adımdı. Fransa ve İngiltere’de olduğu gibi bu haklar halk hareketi sonucunda değil bizzat padişah tarafından verilmişir.

Tanzimatın ilanından sonra başlayan dönemde (1839-1876) yapılan yeniliklerde, Batı kültürünün etkileri görülmüştür.

ÖNEMİ
Padişah kendi yetkileri üzerinde yasa gücünün üstünlüğünü tanıdı.

Padişah ilk kez kendi isteği ile hak ve yetkilerinin bir kısmını başka bir kurula devretti.

(Bu durum Hukuk devletine geçişin ve anayasacılık hareketinin başlangıcı sayılmaktadır.)

Askerlik ocak sisteminden vatan görevi durumuna getirildi.

Tanzimat Dönemi Islahatları
Askerlik, adliye, maliye gibi devlet işlerinin yürütülebilmesi için Meclis-i Ahkâm-ı Adliye görevlendirildi. Ceza Kanunu, Memurlar Kanunu, Ticaret Kanunu hazırlandı.

Avrupa hukuk kurallarına göre ilk mahkemeler kuruldu.

İlk demiryolu hattı yapıldı. (İzmir-Aydın)

Yeni idari teşkilatlanma yapıldı. (İller-Sancaklar- Kazalar-Bucak-köy)

İlk Genel Meclisi uygulaması ilk defa Tanzimat Döneminde başlar.

İlk bankalar kuruldu. (Ziraat ve Osmanlı Bankası)

Müslüman ve Hristiyan olan herkes kura usulü ile askere alınacaktı

Maliye işlerini yürütmek için Maliye nazırlığı kuruldu. Herkesten emlakına göre vergi alınmaya başlandı. İltizamdan vazgeçildi. İlk kağıt para bastırıldı. Avrupa’dan borç alındı. (1854)

Eğitim çalışmaları için meclisler kuruldu. Pek çok meslek ve sanat okulları açıldı. Milli eğitim işlerinden sorumlu Meclis-i Maarifi Umumiye (1840) M.E.B. temelini oluşturdu. 1857’de Maarifi Umumiye Nezareti kuruldu. 1869’da yeni bir nizamname ile eğitim düzenlendi. Darul funun (Üniversite) açıldı.

Avrupa tarzı okullar ve medreseler birlikte eğitim yapmış bu da eğitim ikiliğine neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler : 1839’da,II.,Mahmut,ölmüş,yerine,oğlu,Abdülmecit,Padişah,olmuştu.,Babasının,başlattığı,ıslahatlara,devam,etmek,,Avrupa,devletlerinin,güvenini,kazanarak,düzenlemeler,ya..