Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 18.07.2020 tarihinde Felsefe kategorisine yazıldı. Birbiri Ardına Gelen Olaylar, Neden Sonuç İlişkisi Olarak Düşünülebilir Mi?

makale içerik

Birçok düşünür bu sorunun İslam Biliminin sonunu getirdiğini savunur. Akıl alır benzer biçimde durmasa da bahsedilen “nedensellik” problemi, günümüz modern felsefe içinde bile tartışmalarda kendisine yer bulur.

Konuyu daha anlaşılabilir hale getirmek için örneklendirerek ilerleyelim; Her sabah saat 8’de uyanan kendi halinizde bir insansınız. Ve her sabah balkonda masanızda oturup kahvenizi yudumluyorsunuz. Sokağa baktığınızda karşı komşunuz otomobilini saat tam 08:30’da çalıştırıp gidiyor. Yarım saat sonrasında ise yan komşunuz tam olarak saat 09:00’da arabasına biniyor ve işe doğru yol alıyor. Bu senaryo hafta içi her gün olmak suretiyle tekrarlanıyor. Dünya’ya sürekli neden-sonuç zinciri içerisinde bakan bir canlı olarak “insan” doğrusu siz; diyebilir misiniz ki ikinci arabanın her sabah saat 9’da hareket etmesinin nedeni birinci arabadır?

Gazali’nin şu ünlü nedensellik sorununun özeti tam olarak budur. Ancak küçük bir farkla; Evrende meydana gelen bütün maddesel hareketler bize, niçin netice zinciri içerisinde hareket ediyormuş benzer biçimde geliyor olabilir. Gazali’ye nazaran her bir maddesel hareket tanrının ya da başka bir şeyin sonucudur ve birbirleri içinde mecbur bir niçin netice ilişkisi yoktur.

Düşünürlerin bu probleminin İslam Bilimini bitirdiği fikri anlam ifade etmeyen geliyor olabilir ancak, bilimin “her şeyin bir sebebi vardır” ön kabulü, nedensellik sorunu ortaya çıktığında kendisini tamamen lüzumsuz bırakıyor.

Anahtar Kelimeler : Birçok,düşünür,busorununİslam,Biliminin,sonunu,getirdiğini,savunur.,Akıl,alırbenzer,biçimdedurmasa,da,bahsedil..