Bu yazı Nur Avlar tarafından 09.12.2019 tarihinde Felsefe kategorisine yazıldı. Özgecilik Nedir?

makale içerik

Özgecilik Nedir?

Alturizm (Özgecilik) Nedir?

Altruizm kelimesi, Türkçeye özgecilik olarak çevrilen ve “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgecilik ya da Alturizm, birisine yarar sağlamak ya da onu zarardan ve kötülükten korumak dışında herhangi bir beklenti içinde bulunmadan yapılan yardım davranışıdır.

Tanımlardan yola çıkarak diyebiliriz ki, bir davranışın özgecilik olarak nitelendirilebilmesi için, gönüllü gerçekleştirilen bir davranış olması, diğer insanlara fayda sağlaması, dışsal bir ödül beklentisi ile yapılmıyor olması ve yerine göre zamandan, enerjiden ve maddi açılardan fedakârlık içeren özverili bir davranış olması gerekmektedir.

 Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar ve insanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyum dışında başka bir ödül ya da karşılık beklemez. Dolayısıyla bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçütü, yardım edenin niyetidir.

 Şöyle ki, yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan bu iyilik özgeci bir davranış olamaz. Özgeci davranış boğulmakta olan ya da yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabileceği gibi kucağında bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri arabasına kadar götürmek, yaşlı birisinin koluna girip caddenin karşısına geçirmek veyahut da birisine yol tarif etmek gibi sıradan olabilir.

 Karşılıksız olmak koşuluyla yapılan her yardım ve iyilik hangi düzeyde olursa olsun özgecidir.Sadece insanlar değil gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlarda bulunmaktadır.

Doğrunun bir ucunda özgecilik varken, diğer ucunda da bencillik vardır. Bencillik, bireyin yalnızca kendisini düşündüğü, her durum ve şartta kendisini ön plana koyduğu ve diğer insanları yok saydığı bir özelliktir. Özgeci bireylerin bencillik düzeyleri düşüktür. Özgecilik düzeyi yüksek olan bireyler, bunu bir yaşam felsefesi haline getirmişlerdir. Düşen birisine ilk koşan onlardır. İnsanlara yardımcı olmaktan dolayı mutluluk duyarlar. Sosyal duyarlılıkları oldukça yüksektir. Adalet duyguları gelişmiştir. Merhamet ve empati duyguları yüksek düzeydedir. Bu alturistik bireyler, yalnızca, diğer insanlara iyi davranmakla kalmaz; doğaya, ağaca ve hayvanlara karşı da duyarlıdır.

 Örneğin kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda özgeci davranışlar sergilemektedir.

Özgecilik, teorik olarak her ne kadar karşılık beklemeksizin iyilik ve yardım yapma olarak tanımlasa da, özgeci davranışta bulunan kişiye pek çok fayda sağlamaktadır.  Özgecilik, bireyin psikolojik iyi oluşuna ve mutluluğuna katkıda bulunmaktadır. 

 

 

Anahtar Kelimeler : Alturizm, özgecilik,davranış, yardım