Sarsıcı Sonuçları Olan 10 İlginç Psikoloji Deneyi

Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 04.05.2020 tarih ve 05:28 saatinde Psikoloji kategorisine yazıldı. Sarsıcı Sonuçları Olan 10 İlginç Psikoloji Deneyi

makale içerik

Sarsıcı Sonuçları Olan 10 İlginç Psikoloji Deneyi

Sosyal psikoloji deneyleri her zaman ilgi çekici bir konu olmuştur. Bu yazımızda sosyal psikolojiyle ilgili oldukça enteresan 10 deney okuyacaksınız.

 

Eğer sosyal psikolojiye ve bununla ilgili deneylere merakınız varsa mutlaka bu yazımızı okumalısınız. Sokakta yürürken bir insanın yere yığıldığını görseydiniz ne yapardınız?

Yardım edip etmeyeceğinize karar verirken o kişinin nasıl göründüğünü dikkate alır mıydınız? Kim olduğuna bakmadan yardım ederim diyorsanız bir daha düşünün. Farklı versiyonları da olan bu deneyde ilk olarak evsiz görünümlü birisi bir anda yere yığılıyor. Yerdeki adam dakikalarca hareketsiz şekilde yatarken onlarca insan yanından geçip gidiyor ve sadece bakmakla yetiniyorlar.

Belki birkaç kişi yardım etmeyi aklından geçiriyor ancak kimse adama yardım etmiyor. Deneyin ikinci aşamasında ise biraz önce evsiz kılığına girmiş olan adam bu sefer yere takım elbise giymiş bir haldeyken düşüyor. Adam yere düşer düşmez çok sayıda insan adamın yardımına koşuyor ve iyi olup olmadığını kontrol ediyorlar. Bu deney bir insana yardım edeceğimiz zaman bile o kişinin nasıl göründüğünü dikkate aldığımız gibi rahatsız edici bir gerçeği yüzümüze vuruyor. Bu deneydeki etkiye Hale etkisi deniyor.

Adını Güneş’in etrafındaki ışık hüzmesinden alan Hale Etkisi, 1920 yılında psikolog Edwin Thorndike tarafından keşfedilmiş. Sıradaki deneyde başrolde maymunlar var. Deneyde yanyana iki kafese koyulan maymunlara bir taş veriliyor ve maymunlar taşı geri verince ödül olarak ikisine de birer tane üzüm veriliyor. Bu işlem birkaç kez tekrarlanıyor. Ancak bir süre sonra sol kafesteki maymuna üzüm vermeye devam edilirken sağ taraftaki rmaymuna salatalık veriliyor. İşte bu yapıldıktan sonra salatalık verilen maymun çılgına dönüyor.

Çünkü üzüm salatalıktan daha lezzetli ve kalorili bir besin. Bu yüzden sağdaki maymun da salatalık yerine üzüm istiyor. Sağ kafesteki maymun aynı şeyi yapmalarına rağmen Soldakine üzüm kendisine ise salatalık verilmesine katlanamıyor ve salatalığı araştırmacıya geri fırlatıyor. Hatta Sağdaki maymun taşın düzgün olup olmadığını kontrol etmek için birkaç defa kafesin duvarına vurarak test bile ediyor. Bu deney, insanlarda olduğu gibi hayvanlarda da haksızlığın ne kadar dayanılmaz bir his olduğunu gerçekten ilginç bir şekilde ortaya koymuş.

Sıradaki deney sürü psikolojisinin gelebileceği son noktayı gösteriyor. Deneyin ilk aşamasında insanlar konferans salonunda tek başlarına beklerken aniden içeri duman dolmaya başlıyor. Dumanı gören insanlar hiç beklemeden telaşa kapılıp hemen odayı terk ediyorlar. Deneyin ikinci aşamasında ise denekler konferans odasında deney ekibinden başka insanlarla bulunuyorlar. Deneyin yapıldığı kişi duman gelmeye başladığında hemen harekete geçmek yerine etraftaki insanların nasıl davrandığına bakıyor. Diğer insanlar hiçbir şey olmamış gibi yerlerinde oturmaya devam ettikleri için denek de bir şey yapmamayı seçiyor.

Yangın gibi tehlikeli bir durumda bile insanlar çoğunluğa uymayı tercih ediyorlar. Bu deney sürü psikolojisinin ve çoğunluğa uyarak hareket etme isteğimizin hayatta kalma isteğimizden bile üstün olabileceği gerçeğini bize gösteriyor. 60’lı yıllarda Abd’de ırkçılık tartışmaları şiddetlenerek sürmekteydi.

1968 yılında Amerikalı öğretmen Jane Elliott, öğrencilerine ırkçılığın ne kadar kötü olduğunu göstermek için küçük bir deney tasarladı. Öğretmen işe ilk olarak sınıftaki öğrencileri mavi ve kahverengi gözlü olmak üzere iki gruba ayırarak başladı. Öğrencilerine mavi gözlülerin daha üstün olduğunu ve öğlen yemeklerinde daha fazla yemek yiyebileceklerini, teneffüslere daha önce çıkabileceklerini söyledi. Derslerde de mavi gözlü öğrencilerin daha başarılı ve daha zeki olduklarını tekrar etti. Bunun üzerine mavi gözlü öğrenciler havaya girdiler ve diğer gruptaki öğrencilerden uzak durmaya onları hor görmeye ve kötü davranmaya başladılar.

Bir süre devam eden bu durum sonucunda mavi gözlü öğrenciler derslerine daha çok çalışmaya başladılar ve sınavlarda daha başarılı oldular. Kahverengi öğrenciler ise haksızlığa uğradıkları hissine kapılıp derslerine yeterli ilgiyi göstermeyip sınavlarda başarısız olmaya başladılar. Deney sonlandırıldığında iki gruptaki öğrenciler de arkadaşlarıyla aralarının bozulmasından rahatsız olmuşlardı ve ırkçılığın ne kadar kötü bir davranış olduğunu görmüşlerdi.

Öğretmen Jane Elliott ise tepkiler alsa da yaptığı deney sayesinde ünlü oluyor ve konferanslarda konuşmalar yapıyor. Sıradaki deney Oklahoma Üniversitesinde psikoloji hocası olan Muzaffer Şerif tarafından yapılmış. Deneyde 11 yaşındaki çocuklar iki gruba ayrılıp kampa götürülmüşler. Burada gruplar çadır kurma, yürüyüş yapma gibi aktivitelerde bulunmuş ve çocukların gruplarına aidiyet duygusu kazanmaları sağlanmış....

Anahtar Kelimeler : Sosyal,psikoloji,deneyleri,her,zaman,ilgi,çekici,bir,konu,olmuştur.,Bu,yazımızda,sosyal,psikolojiyle,ilgili,oldukça,enteresan,10,deney,okuyacaksınız.

Pinterest Google News Sitesinde Takip Et Facebook Sayfamızı Takip Et Google Play Kitaplar