Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 03.06.2020 tarihinde Tarih kategorisine yazıldı. Duraklama Dönemi Siyasi Olayları Savaşları ve Antlaşmaları

makale içerik

Osmanlı devleti duraklama dönemi siyasi olayları, savaşları ve antlaşmaları aşağıda maddeler halinde anlatılmıştır.

Osmanlı-İran İlişkileri (1577 -1639)
1- 1577 – 1590 Osmanlı-İran Savaşları ve Ferhat Paşa (İstanbul) Antlaşması (III. Murat Dönemi)

Azerbaycan, Gürcistan, Luristan ve Dağıstan Osmanlı Devletine bırakıldı.

Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti doğudaki en geniş sınırlarına ulaştı.

Hazar Denizi’ne kadar ilerledi.

2- 1603-1611 Osmanlı- İran Savaşları ve Nasuh Paşa Antlaşması (I. Ahmet Dönemi)

Osm. Dev. Ferhat Paşa ile aldığı yerleri geri verdi. İran, Osmanlı’ya yıllık vergi vermeyi kabul etti.

3- 1617-1618 Osmanlı-İran Savaşları ve Serav Antlaşması (II. Osman Dönemi)

İranlılar, Nasuh Paşa antlaşmasına uyacaklarına söz verdi.

4- 1622-1639 Osmanlı-İran Savaşları ve Kasr-ı Şirin Antlaşması (IV. Murat Dönemi)

a- Azerbaycan ve Revan İran’a

b- Bağdat, Osmanlı Devleti’ne bırakıldı

c- Zağros dağları iki ülke arasında sınır kabul edildi.

Bu antlaşma ile bugünkü Türk-İran sınırı çizildi.

Osmanlı devleti duraklama dönemi siyasi olayları dersimize Osmanlı – Venedik ilişkileri ile devam ediyoruz.

Osmanlı – Venedik ilişkileri (1645-1669)
I. Ahmet döneminden itibaren Osmanlı Devleti Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika toprakları için tehdit oluşturan Venediklilerin elindeki Girit’i almayı düşündü. Girit 1645’te kuşatıldı. Venedikliler Çanakkale Boğazı’na geldiler. Köprülü Mehmet Paşa zamanında Venediklilerin yenilmesiyle Venedikliler Çanakkale Boğazı’ndan çekildiler. Uzun bir süre devam eden Girit kuşatması, Fazıl I Ahmet Paşa zamanında fetihle sonuçlandı (1669).

II. Viyana kuşatmasından sonra oluşturulan Kutsal ittifakla savaşlar sırasında Osmanlı Devleti Venediklilerle tekrar mücadeleye girişti.

Osmanlı devleti duraklama dönemi siyasi olayları dersimize Osmanlı – Lehistan ilişkileri ile devam ediyoruz.

Osmanlı – Lehistan İlişkileri (1620 -1676)
1 – II. Osman (Genç) Lehistan Seferi

Hotin Seferi 1620

Nedeni: Lehistan’ın Eflak, Boğdan ve Erdel’in içişlerine karışması Yeniçerilerin etkisiyle başarısız olundu. Hotin Ant. (1620)

Buna göre: – Lehistan ve Osm. birbirlerinin topraklarına saldırmayacaktı.

– Lehistan, Kırım Hanı’na ödediği vergiyi vermeyi sürdürecekti.

Hotin seferi sonucunda II. Osman, yeniçeri Ocağı’nı kaldırmak istemiş fakat bu istek ölümüne neden olmuştur. Ocağın bozulduğu ilk kez bu sefer sırasında Genç Osman tarafından anlaşılmıştır.

2- IV. Mehmet ve Fazıl Ahmet Pasa’nın Lehistan Seferi

(I. ve II. Bucaş Ant. – 1672-1676)

Nedeni: Lehistan’ın Osm. himayesindeki Ukrayna Kazaklarına saldırması

Lehistan’ın isteği üzerine Bucaş Ant. (1672) İmzalandı.

Buna göre: Lehistan, Podolya’yı Osmanlı Devleti’ne bıraktı. Lehistan yıllık vergi ödeyecekti.

Lehistan Diyet Meclisi’nin vergi maddesini kabul etmemesi üzerine savaşlar yeniden başladı. Osmanlı Devleti vergi maddesinden vazgeçerek yalnızca Podolya’yı almakla yetindi (1676 II. Bucaş Ant)

Bucaş Antlaşması Osmanlı Devleti’nin topraklarına toprak kattığı ve batıda en geniş sınırlara ulaştığı antlaşmadır.

Osmanlı devleti duraklama dönemi siyasi olaylarına Osmanlı – Rus ilişkileri ile devam ediyoruz.


Duraklama Dönemi Siyasi Olayları

Osmanlı-Rus ilişkileri (1678 -1681)
– Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Ruslara ait olan Çehrin Kalesi’ni almasıyla sonuçlandı. (İlk Osmanlı-Rus savaşı)

– 1681’de Bahçesaray Antlaşması yapıldı, (ilk Osmanlı-Rus Antlaşması)

Osmanlı-Avusturya İlişkileri (1593 • 1699)
1593-1606 Osmanlı-Avusturva Savaşları ve Zitvatorok Antlaşması
Gerçek Neden: Osmanlı Devleti’nin Macaristan’ı alarak Balkanlarda güçlenmesi ve Avusturya’nın Erdel (Macaristan) Eflak, Boğdan (Romanya) üzerinde hakimiyet kurma düşüncesi

Görünen Neden: Bosna Beylerbeyi Haşan Paşa’nın Avusturya’ya yaptığı bir akında öldürülmesi

Sonuç: III. Mehmet’in ordu başında savaşa katılması İle Eğri alınmış, Eğri kalesine yardıma gelen Avusturyalılar 1596 Haçova Meydan Savaşı’nda yenilgiye uğratılmış, ardında da Kanije ve Estergon kaleleri alınmıştır. Avusturyalılar Estergon’u almak için kuşatmışlarsa da başarılı olamamışlardır. Fakat, doğuda İran savaşlarının başlaması ve Celali isyanları nedeniyle barış yapılmıştır.

Buna göre:

– Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlı’ya bırakıldı.

– Avusturya savaş tazminatı verecek (Kanuni devrindeki devamlı vergi kalktı)

– Avusturya arşidükü, Osmanlı padişahına denk sayılacak ve Roma Çesar’ı (Kutsal Roma Germen İmparatoru) kabul edilecekti.

Osmanlı Devleti’nin masada kaybettiği ilk antlaşmasıdır.

Osmanlı Devleti’nin İstanbul Antlaşması (1533) ile Avusturya üzerinde elde ettiği siyasi ve ekonomik üstünlük sona erdi.

1662-1664 Osmanlı-Avusturya Savaşları ve Vasvar Antlaşması:

Nedeni: Erdel Bey’i Rakoçi’nin 1658’de isyan edip Avusturya’ya sığınması.

Köprülü Fazıl Ahmet Paşa sayesinde kazanılan başarılar üzerine 1664’te Vasvar Antlaşması yapıldı.

Buna göre:

-Erdel, Osmanlıya bağlı kalacak

-Osmanlı’nın Erdel’e atadığı beyi Avusturya da tanıyacak

– Uyvar ve Novingrad Osmanlılarda kalacak

– Avusturya, savaş tazminatı ödeyecek.

İkinci Viyana Kuşatması (1683)
Macaristan’ın Avusturya’ya kalan bölümündeki Macarların Avusturya İmparatoru I. Leopold’un baskısına uğraması ve mezhep özgürlüğünden etkilenen Macarların İmre Tökeli başkanlığında isyan etmesi, ve Osmalı’dan yardım istemesi nedeniyle kuşatmaya karar verildi.

Veziriazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yükselme devrinin (Kanuni) başarılarını tekrarlamak üzere

1683’te Viyana’yı kuşattı.

– Sefer sırasında yol üzerindeki kalelerin alınmaması

– Merzifonlu’nun para ve şöhret hırsı

– Avrupalı devletlerin Avusturya’nın yardımına gelmesi

– Şehrin kendiliğinden teslim olmasının beklenmesi ve Viyana’nın yağmalanmak istenmemesi

– Lehistan kralı Jan Sobiyevski’nin Avusturya’ya yardım etmesi (Osmanlı’nın iki ateş arasında kalması)

– Kırım Hanı’nın görevini yapmaması (Haçlı kuvvetlerinin Tuna’yı geçmesini engellemediği için) sonucunda Osmanlılar yenilerek Belgrat’a çekildi ve Merzifonlu idam edildi.

Sonuç:

– Haçlı düşüncesi Kutsal ittifak adıyla yeniden doğmuştur.

– Avrupa’da Türk yürüyüşü son bulmuştur.

– Sakarya Savaşı’na kadar sürecek Türk geri çekilişi başlamıştır.

– Avrupa’ya kabul ettirilen askeri üstünlük son bulmuştur.

– Türklerin yenilebileceği anlaşılmıştır.

– Avrupa’da Türk baskısı kalkmıştır.

Papa’nın çağrısıyla Avusturya, Venedik, Lehisin tan, Rusya ve Malta Osmanlı’ya karşı Kutsal ittifak’ı kurmuştur.

1683-1699 Kutsal İttifak Savaşları
Papa’nın çağrısıyla harekete geçen Kutsal ittifak fi (Avusturya-Venedik-Leh-Malta) başarılı oldu. Venedikliler Mora ve Dalmaçya kıyılarına, Rusya Azak bölgesine,Lehistan Podolya ve Boğdan’a Avusturya-Erdel ve Boğdan’a saldırdı.İngiltere ve Felemenk elçilerinin aracılığıyla Belgrat civarındaki Karlofça’da AVUSTURYA-VENEDİK ve LEHİSTAN ile KARLOFÇA ANT İmzalandı. (1699)

Buna göre:

– Banat, Temeşvar ve Belgrat dışındaki Macaristan ve Erdel Beyliği Avsturya’ya

– Podolya ve Ukrayna Lehistan’a

– Mora ve Dalmaçya kıyıları Venediklilere verildi.

– Antlaşma 25 yıl sürecek ve Avusturya’nın garantisinde olacaktı.

Osmanlı Devleti’nin toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.

Osmanlı Devleti’nin Orta Avrupa egemenliğini sona erdiren antlaşmadır.

1700 İstanbul Antlaşması (Rusya ile)

Buna göre:

– Azak ve çevresi Rusya’ya verildi. *(Ruslar Karadeniz’e ilk kez açıldı)

– Ruslar, İstanbul’da elçi bulundurabilecekti.

– Ruslar, Kudüs’ü serbestçe ziyaret edebilecekti.

Rusya, Osmanlı’nın içişlerine karışma şansını elde etti.

Kutsal İttifak bir Katolik İttifakı olduğundan Ortodoks Rusya. Karlofça’nın dışında kaldı.

İstanbul Antlaşmaları
1533 – Avusturya ile – İbrahim Paşa (İstanbul)

1590 – İran ile – Ferhat Paşa (İstanbul)

1700 – Rusya ile (I. İstanbul)

1724 – Rusya ile (II. İstanbul)

1897 Yunanistan ile İstanbul Antlaşması (Girit sorunu nedeniyle)

1913 – Bulgaristan ile İstanbul Antlaşması

Anahtar Kelimeler : Osmanlı,devleti,duraklama,dönemi,siyasi,olayları,,savaşları,ve,antlaşmaları,aşağıda,maddeler,halinde,anlatılmıştır. Osmanlı-İran,İlişkileri,(1577,-1639) 1-,1577,–,1590,O..