Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 30.07.2020 tarihinde Tarih kategorisine yazıldı. Türk İslam devletlerinin hukuk sistemi hangi esaslara bakılırsa oluşturulmuştur?

makale içerik

Türklerin İslamiyet dinini seçmesi ile beraber hukuk sistemlerinde bazı değişiklikler meydana gelmiştir. Önceki süreçlerde geleneklere bağlı olarak yönetilen hukuk sisteminde İslamiyet etkisiyle dini kurallar da yer edinmeye başlamıştır. Törenin esas oluşturduğu Örfi Hukuk kuralları ile beraber dini ilkelerin göz önüne alındığı Şeri Hukuk kuralları da uygulanmaya başlamıştır. Şeri Hukuk kurallarının uygulanma sürecinde Kuran, Sünnet, İcma ve Kıyas şeklinde kaynaklardan yararlanılmıştır. Örfi Hukuk kurallarının düzenlenme sürecinde bazı kriterler göz önüne alınmıştır. Türk geleneğini yansıtan anane kurallarının yanı sıra fethedilen bölgede yaşayan toplumların örf ve adetleri dikkate alınmıştır. Türk İslam devletleri tolerans politikası gereği hükümdarlar tarafınca konulmuş olan hukuk kurallarında topluluğun huzurunu sağlayacak biçimde emekler yapılmıştır.



Örfi hukuk kurallarının düzenlenmesinde Cengiz Han tarafınca yürürlüğe konan Yasaname-i Büzurg ile Selçuklu hükümdarı Melikşah’a ilişkin kanunlar esas alınmıştır. Şeri mahkemelerin başlangıcında yer edinen Kadılar tarafınca dini hükümler esas alınarak gündelik hayata ait mevzularda yargı verilmiştir. Devletin yönetilmesi ile alakalı işler ve askeri alanı ilgilendiren meseleler ise başlangıcında Emir-i Dad ismi verilen görevlilerin yer almış olduğu örfi mahkemeler tarafınca çözüme kavuşturulmuştur. Bazı Türk İslam ülkelerinde orduda yer edinen görevliler ile alakalı davalarda Kadıasker unvanı verilen görevliler rol almıştır. İslam hukukunu tarif etmek için şeriat ve fıkıh şeklinde kavramlar Türk İslam devletlerinin hukuk sisteminde fazlaca yoğun bir biçimde kullanılmıştır. Farklı esasların göz önüne katılımı devletlerin hukuk yapısının bir tüm halinde olmasına mani olmuştur.

Anahtar Kelimeler : Türklerin,İslamiyet,dinini,seçmesi,ileberaberhukuk,sistemlerindebazıdeğişikliklermeydana,gelmiştir.,Önceki,süreçlerde,geleneklere,bağlı,ol..