Bu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 03.06.2020 tarihinde Tarih kategorisine yazıldı. Yeni Çağda Avrupa | Ders Notları

makale içerik

Yeni Çağda Avrupa Ders Notları
Yeni çağda Avrupa ‘da Portekiz, İspanya, İngiltere, Fransa gibi güçlü devletlerin yanı sıra Almanya ve İtalya gibi henüz siyasi birliğini tamamlayamamış, zayıf devletler de bulunmaktaydı.

Yeni Çağ Avrupası’nda Bilim ve Teknik Alanında Gelişmeler
Yeni çağda Avrupa ‘da Barutun Ateşli Silahlarda Kullanılması: Barut Çinliler tarafından bulunmuş; İlk kez ateşli silahlarda Bizans kullanmıştır. (Grejuva – Rum Ateşi). Barutu ilk kez topta kullananlar ise Endülüs Emevi devletidir. Barutun topta kullanılmaya başlanmasıyla derebeylerin şatoları yıkılarak Feodalite devri kapanmıştır.

Pusulanın Geliştirilmesi: Çinlilerin bulduğu pusulayı ünlü gemici Kristof Colomb geliştirmiştir.

Yeni çağda Avrupa ‘da Gemi Yapım Tekniğinde İlerleme: Haçlı seferleri sırasında Avrupalılar çeşitli madenlerin kullanımını müslümanlardan öğrenince okyanus şartlarına dayanıklı gemiler inşa etmişlerdir.

Matbaanın Geliştirilmesi: Çinlilerin bulduğu matbaayı Alman Jan Guttenberg 1450’de geliştirmiştir.

Kağıdın Ucuza Elde Edilmesi: Yeniçağ başlarında paçavralardan kağıdın ucuza elde edilmesiyle çok sayıda kitap basılmış, Ortaçağ düşüncesi zayıflatılmıştır.

COĞRAFİ KEŞİFLER
Coğrafi Keşiflerin Nedenleri
Coğrafya bilgisinde ilerleme ve pusulanın geliştirilmesi
Okyanus koşullarına uygun gemilerin yapılması
Cesur gemicilerin yetişmesi.
İpek ve Baharat yolunun Müslümanların eline olması.
Avrupa’nın yoksul, doğu ülkelerinin zengin olması.
Hıristiyanlığı yayma düşüncesi.
Matbaanın etkisiyle Ortaçağ düşüncesinin zayıflaması.
İstanbul’un fethi
Keşifler
Bertelmi Diaz 1487’de Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnunu’na ulaştı.
Kristof Colomb 1492’de Amerika Kıtasına ulaştı. Fail kat buranın bir kıta olduğunu Americo Vespuci ismindeki bilim adamı açıklamıştır.
Vasco Dö Gama Ümit Burnu yoluyla Hindistan’a ulaştı. (Ticaret yolları değişti 1498)
Macellan ve Delkano 1519 – 1522 yılları arasında sürekli batıya giderek Dünya’yı dolaşan ilk gezginler oldular. Dünya’nın yuvarlaklığını kanıtladılar.
Coğrafi Keşiflerin Sonuçları
1. Akdeniz Limanları önem kaybederken; Okyanus limanları önem kazandı. (1869’da Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla Akdeniz Limanları yeniden önem kazanmıştır.)

2. Avrupalılar bilmedikleri bitki ve Hayvan türleri, İnsan ırkları ve okyanusları öğrendiler,

3. Keşfedilen ülkelerin zenginlik kaynaklarının Avrupa’ya getirilmesiyle Avrupa zenginleşti, Burjuva sınıfının toplumdaki önemi arttı.

4. Başta Portekiz ve İspanya olmak üzere İngiltere, Fransa, Hollanda gibi devletler büyük sömürge imparatorlukları kurdular (Köle ticareti başladı.)

5. Ticaret yollarının değişmesiyle İpek ve Baharat Yolu önemini kaybetti. Bu yolların geçtiği yerlerdeki Türk ve Müslüman ülkeler yoksullaştı.

6. Bilim ve Teknikte önemli gelişmeler oldu. Kiliseye duyulan güven azaldı. Derebeylik zayıflarken Merkezi krallar güçlendi.

7. Papa ve kiliseye olan güven azaldı.

8. Toprağın yerini değerli madenler aldı.

9. Osmanlı’nın ticaret ve gümrük gelirleri azaldı.

Not: Coğrafi Keşifleri başlatanlar Portekiz ve İspanya’dır.

RÖNESANS
İtalya’da 15. ve 16. yüzyılda başlayan, daha sonra da diğer Avrupa ülkelerini de etkileyen bilim, teknik, güzel sanatlar ve düşünce alanındaki gelişmelere denir.

Nedenleri
Coğrafi Keşiflerin sonucunda Avrupa’da sanatçıyı destekleyen Meşen adında bir sınıfın ortaya çıkması.
Matbaanın etkisi.
Bu dönemde çok sayıda yetenekli sanatçıların yetişmeleri
İstanbul’un fethi ile bilginlerin İtalya’ya göç etmesi
Kilise otoritesinin Haçlı Seferleri sonrasında zayıflaması

Yeni Çağda Avrupa
Rönesans Hareketleri
Rönesans hareketleri İtalya’da Hümanizm (insanlık ve doğa sevgisi) alanında edebi eserlerin verilmesiyle başladı. Açılan sanat okullarında resim, heykel, mimari alanında dersler verildi. Küçük kan dolaşımı bulundu.

Polanya’lı Bilgin Copernig Dünya’nın Güneş ekseni etrafında döndüğünü ispatladı. (Mikelanj, Leonarda Da Vinci, Rafaello gibi sanatçılar bu dönemde yaşamıştır.)

Not: Rönesansın İtalya’da başlamasının nedeni; tarihi, ticari, kültürel, dini ve siyasi bir merkez olması ayrıca şehir devletleri halinde demokrasi ile yönetilmeleri, Fatih’in İstanbul’u fethi ile bazı Bizanslı sanatçıların İtalya’ya gelerek İlkçağ dönemine ait eserleri Latince’ye çevirmeleridir.

Sonuçları
1. Skolastik Düşünce yıkıldı. Yerine akıl, mantık, deney ve gözleme yer veren Rasyonal Düşünce kuruldu. (Hümanist düşünce ortaya çıktı.)

2. Dini konular tartışılmaya başlandı.

 3. Bilim ve teknikte önemli gelişmeler oldu.

4. Doğu ülkelerinin bilim ve teknikteki üstünlüğü Avrupa’ya geçti.

5. Hedefe ulaşmak için her yolu geçerli kabul eden Makyavelizm düşüncesi yayıldı.

6. Reform hareketlerinin başlamasına neden oldu.

REFORM
16. Yüzyılda Almanya’da başlayıp diğer Avrupa ülkelerini de etkileyen din alanındaki yenilik ve gelişmelere denir.

Nedenleri
1. Rönesans’ın etkisi

2. Matbaanın etkisi

3. Haçlı Seferleri ve Coğrafi Keşiflerin etkisi

4. Katolik Kilisesinin bozulması

5. Kilisenin zengin, halkın yoksul olması

Reform Hareketleri
Almanya’da Martin Luter ismindeki din adamı Tanrı İle kul arasına kimsenin giremeyeceğini belirterek Endüljans satışına karşı çıkmıştır. Papa da kendisini afaroz ederek idam cezasına mahkum etti. Martin Luter’i Alman Prensleri hapisten kaçırarak İncil’i Almanca’ya çevirmesi için uygun bir ortam hazırladı. Almanya’da köylüler ayaklandı. Alman imparatoru 25 yıl süren iç savaşları önleyemeyince ayaklanmacılarla 1555 Ogusburg antlaşmasını imzaladı.

a) Protestanlık Mezhebi resmen tanındı.

b) Halk bağlı bulunduğu hükümdar ya da prensin kabul ettiği mezhebe girmeye zorlandı.

Not-1: Kanuni, Hristiyan dünyasını bölmek için Martin Luter’i destekledi.

Not-2: Almanya’daki Reform eylemleri diğer Avrupa ülkelerini de etkiledi. Fransa’da Calvenizm, İsviçre’de Zvingizm, İskoçya’da Presbiteryenlik, İngiltere’de Anglikanizm mezhepleri ortaya çıktı (İngiltere’de reformu kral başlatmıştır.)

Sonuçları
1. Yeni mezhepler ortaya çıktı.

2. Katolik Kilisesi kendini yenilemek zorunda kaldı.

3. Özgür düşünce ve bilim yayıldı.

4. Kilisenin toprakları yağmalandı.

5. Eğitim kilisenin elinden alınarak laik eğitim başlatıldı.

6. Alman imparatoru Kutsal Roma – Cermen İmparatorluğunu kuramadı.

7. Avrupa’da mezhep savaşları başladı.

Not-1: Fransa’da 1598 Nant Fermanı ile bütün mezhepler serbest bırakıldı.

Not-2: Katolik .Kilisesi tamamen dağılmayı önlemek İçin diğer mezhepleri yargılamak amacıyla Engizisyon Mahkemelerini ve Cizvit Papazları Tarikatını kurdu. 30 YIL SAVAŞLARI (1618 -1648) Almanya ve İspanya Katolikleri ile Alman, Fransız, Danimarkalı Protestanlar arasında olmuştur.

Savaşı Protestanlar kazandı. 1648 Vestfalya Antlaşmasıyla Protestanlık mezhebi İkinci kez tanınmıştır.

Not-1: Reformun Almanya’da başlamasının nedeni; Almanya’da siyasi birliğin olmaması, Matbaanın Almanya’da yaygın olarak kullanılması ve İncil’in Almanca’ya çevrilmesidir.

Not-2: İngiltere’de 1648 – 1688’de çıkan iki ayaklanma ile Meşrutiyet yönetimine geçilmiştir.

Not-3: Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform’un ortak sonucu Katolik kilisesinin otoritesinin azalmasıdır. Bunlardan Avrupa dışında en fazla etkili olan Coğrafi Keşifler en az etkili olan Reform’dur. Müslümanlar ve Ortodokslar Reform’dan etkilenmemiştir.

7 Yıl Savaşları (1756 -1763)
İngiltere ile Fransa arasında sömürgecilik yüzünden çıkmıştır, savaşı İngiltere kazanmıştır.

1763 Paris Antlaşması ile Fransa, İspanya ve Hollanda Amerika kıtasındaki sömürgelerinin çoğunu İngiltere’ye Kaptırdı. İngiltere Dünya Sömürge liderliğini ele geçirdi.

ABD’nin Kuruluşu (1787)
Kristof Colomb 1492’de Amerika Kıtasına ulaştıktan sonra Portekizliler Güney Amerika’yı, İspanyollar Orta ve Güney Amerika’yı, İngilizler Kuzey Amerika’yı, Fransızlar da Kanada’yı sömürge haline getirip Kızılderili, Inka, Astek, Maya kültürlerini yok ettiler.

İngiltere 7 yıl savaşlarından galip çıkmasına rağmen mali kayıplarını önlemek için Amerikadaki 13 sömürgesine yeni vergiler getirdi.

Bu sömürgeler 1774 I. Filedelphia Kongresinde İngiltere’ye karşı savaş kararı aldılar. 1776 II. Filedelphia Kongresinde Amerikan İnsan Hakları Beyannamesi yayınlandı. Amerikan halkı George Washington ve Benjamin Franklin önderliğinde Fransa ve İspanya’nın yardımıyla bağımsızlık savaşını kazandılar. 1783 Versay Antlaşması ile bağımsız oldular. 1787’de Amerika Birleşik Devletleri kuruldu. George Washington ilk Cumhurbaşkanı oldu. Not: Amerikan Bağımsızlık Savaşı sömürgeciliğe karşı yapılan ve kazanılan ilk bağımsızlık savaşıdır. Cumhuriyet rejimi dünyaya buradan yayılmıştır.

Anahtar Kelimeler : Yeni,Çağda,Avrupa,Ders,Notları Yeni,çağda,Avrupa,‘da,Portekiz,,İspanya,,İngiltere,,Fransa,gibi,güçlü,devletlerin,yanı,sıra,Almanya,ve,İtalya,gibi,hen&uum..